ΑΝ ΘΕΛΟΥΜΕ νά κατανοήσουμε τίς αἰτίες πού ὁδήγησαν τόν Πρόεδρο Τράμπ νά ἐπιβάλει τσουχτερούς δασμούς στούς ἐμπόρους ἀνταγωνιστές τῆς Ἀμερικῆς στήν Εὐρώπη, τότε θά πρέπει νά γυρίσουμε τό ρολόι τοῦ χρόνου πίσω, στό 1989-1990.
Ὁ λόγος ἁπλός: γιά νά ἀντιληφθοῦμε τί μᾶς ὁδηγεῖ στό τέλος τῆς παγκοσμιοποιήσεως ὀφείλουμε νά γυρίσουμε στήν ἀρχή τῆς παγκοσμιοποιήσεως. Στό ὑποτιθέμενο τέλος τῆς ἱστορίας.
Τί συνέβη στόν κόσμο ἐκεῖνες τίς χρονιές; Πρῶτον, ὁ Πρόεδρος Μπούς ὁ πρεσβύτερος ἔδωσε στήν διεθνῆ κοινότητα τήν συναίνεση τῆς ὑπερδυνάμεως γιά τήν ἐπανένωση τῆς Γερμανίας. Λίγο καιρό μετά τήν πτώση τοῦ Τείχους τοῦ Βερολίνου. Τοῦ Τείχους τοῦ αἴσχους, ὅπως τό ὀνομάζαμε τότε ἐμεῖς. Δέν ἦταν εὔκολη ἡ ἀπόφασή του. Μέ ὅλα ὅσα βάρυναν τήν Γερμανία ἡ ὁποία αἱματοκύλισε τόν κόσμο στό ἀπόγειο τῆς δυνάμεως τοῦ Χίτλερ, ἀπαιτεῖτο μεγάλος προβληματισμός καί περίσκεψη πρίν γίνει ὁτιδήποτε.
Δεύτερον, ἡ Ἀμερική ἐκείνη τήν ἐποχή, πάλι ὁ Μπούς ἄν θυμᾶμαι καλά, δεσμεύτηκε στήν Ρωσσία ὅτι τό ΝΑΤΟ δέν θά φθάσει ποτέ ἔξω ἀπό τήν περίμετρό της. Ἔξω ἀπό τήν αὐλή της. Δέν πέρασαν οὔτε δέκα χρόνια ἀπό τότε. Ἡ Γερμανία ἡγήθηκε τήν νομισματικῆς ἑνοποιήσεως τῆς Εὐρώπης καί τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ εὐρώ σέ μιά μεγάλη ἀγορά πού περιελάμβανε μεταξύ ἄλλων καί τήν δική μας ἐπικράτεια, κηρύσσοντας στήν οὐσία ἐθνικό πόλεμο στόν εὐεργέτη της, τήν Ἀμερική.
Προσοχή! Δέν ἐπρόκειτο γιά εὐρωπαϊκό πόλεμο κατά τῆς Ἀμερικῆς, ἐπρόκειτο γιά ἐθνικό πόλεμο μέ ὅλα τά ἄλλα κράτη κομπάρσους. Ἄν ὁ Σημίτης ἤξερε πόσο φασιστικά θά φερθεῖ ἡ Γερμανία στήν Ἑλλάδα κατά τήν διάρκεια τῆς κρίσεως, δέν θά χάριζε στόν Τζώρτζ Μπούς τόν νεώτερο τό μεταλλικό νόμισμα τοῦ ἑνός εὐρώ μέσα στόν Λευκό Οἶκο. Ἐπρόκειτο γιά μεγίστη πρόκληση πρός τό δολλάριο. Ὁ ἐθνικός πόλεμος πού κήρυξαν οἱ ἀχάριστοι εὐεργετηθέντες Γερμανοί κλιμακώθηκε σέ ὅλες τίς ἀγορές.
Ἡ Siemens ἄρχισε νά κλέβει δουλειές ἀπό τίς ἀμερικανικές τηλεπικοινωνιακές ἑταιρεῖες μέ μίζες πού κατέβαλλε σέ ὅλες τίς κυβερνήσεις τοῦ πλανήτη, ἀπό τήν Ἑλλάδα ἕως τήν Νιγηρία. Ἡ Novartis ἄρχισε νά κλέβει δουλειές ἀπό ὅλες τίς ἀμερικανικές φαρμακευτιικές ἑταιρεῖες σέ ὅλον τόν πλανήτη. Ἡ Mercedes ἄρχισε νά κλέβει δουλειές (μερίδιο ἀγορᾶς) ἀπό τήν αὐτοκινητοβιομηχανία Ford μέσα στήν ἀμερικανική ἀγορά ἐκμεταλλευόμενη τούς χαμηλούς δασμούς εἰσαγωγῆς ΙΧ πού κατασκεύαζε σέ ἐργοστάσια τοῦ Μεξικοῦ. Γερμανοελβετικές τράπεζες, ὅπως ἡ HSBC, προσείλκυαν ὅλο τό μαῦρο χρῆμα τοῦ ἀναιδοῦς καπιταλισμοῦ τοῦ πλανήτη στήν Ζυρίχη, ἀφήνοντας τούς παραδείσους τοῦ Delaware ἐκτός. Ἀκόμη καί στόν τομέα τῶν ἐξοπλισμῶν: Οἱ Γερμανοί δέν τά κατάφεραν μέ τά Eurofighter, ἀλλά ὑποβρύχια καί φρεγάτες μιά χαρά πουλοῦσαν σέ συμμάχους τῶν ΗΠΑ, ἐκτοπίζοντας τήν ἀμυντική βιομηχανία τῶν ΗΠΑ ἀπό τίς εὐρωπαϊκές ἀγορές.
Μέ δυό λόγια: φάρμακα ἦταν, τηλέφωνα ἦταν, αὐτοκίνητα ἦταν, καταθέσεις ἦταν, ἐξοπλισμοί ἦταν ἡ ἐπανενωμένη Γερμανία μέ τίς ἄνομες πρακτικές διεκδίκησε καί τά πῆρε ἀπό τήν Ἀμερική πού σιγά-σιγά χάρη καί σέ δικά της λάθη (outsourcing ὑπηρεσιῶν στήν Κίνα) ἔνοιωσε τό πλῆγμα τῆς ἀποβιομηχάνισης καί τῆς ἀνεργίας.
Ὅταν ἡ Ἀμερική ξύπνησε, δέκα χρόνια μετά τήν εἰσαγωγή τοῦ εὐρώ στίς χῶρες μέλη τῆς Εὐρωζώνης, κατάλαβε ὅτι ἦταν τό μεγάλο κορόιδο. Πλήρωνε τήν ἄμυνα τῆς Εὐρώπης γιά νά τήν πετᾶνε οἱ Γερμανοί εὐεργετηθέντες ἀχάριστοι ἔξω ἀπό τίς ἀγορές καί γιά νά αὐξάνουν τίς ἐμπορικές ἀνταλλαγές τους μέ τούς Κινέζους.
Ἔτσι, ὅταν ξέσπασε τό 2007 ἡ πρώτη κρίση τοῦ καπιταλισμοῦ στό ἔδαφος τῶν ΗΠΑ μέ τά στεγαστικά δάνεια subprimes πού ἦταν ἀκάλυπτα ἀπό ἐγγυήσεις καί ἀναγκάστηκε νά θυσιάσει ἐμβληματικές ἑταιρεῖες ὅπως ἡ Lehman Brothers ἤ νά ἐθνικοποιήσει (πρωτοφανές γι’ αὐτήν) ἄλλες γιά νά τίς διασώσει, ἔλαβε τήν πρώτη στρατηγική ἀπόφαση. Ἐξήγαγε τήν κρίση της στήν Εὐρώπη. «Μόλυνε» τίς εὐρωπαϊκές τράπεζες.
Ἀρχικά τίς ἀγγλικές καί δι’ αὐτῶν τίς γερμανικές.
Ἡ δεύτερη στρατηγική της ἀπόφαση ἦταν ἡ ἀποσταθεροποίηση τοῦ εὐρώ, τό ὁποῖο εἶχε καταστεῖ παγκόσμιο ἀποθετικό νόμισμα ἀνταγωνιζόμενο τό δολλάριο. Βοήθησε σέ αὐτό ὁ δεύτερος γῦρος τῆς παγκόσμιας κρίσεως σέ Ἑλλάδα, Ἰρλανδία, Πορτογαλία τό 2010.
Ἡ τρίτη στρατηγική της ἀπόφαση ἦταν νά ἀξιοποιήσει τήν ἀλαζονεία πολλῶν γερμανικῶν ἑταιρειῶν πού εἶχαν τό θράσος νά ἀναζητήσουν καί ἀμερικανικά κεφάλαια στό Χρηματιστήριο τῆς Νέας Ὑόρκης γιά νά συνεχίσουν νά κλέβουν δουλειές ἀπό τούς εὐεργέτες τους.
Τό πρῶτο θῦμα ἦταν ἡ Siemens, ὅταν κτύπησε τήν πόρτα τοῦ Ἀμερικανικοῦ Χρηματιστηρίου καί τῆς Κεφαλαιαγορᾶς. Ἡ ἔρευνα πού διατάχθηκε ἀπό τήν δικαιοσύνη τῶν ΗΠΑ γιά τά διεφθαρμένα δίκτυά της σέ ὅλον τόν κόσμο ἦταν ἡ αἰτία πού ἔγινε ἔρευνα καί στήν Ἑλλάδα. Δικαστική καί κοινοβουλευτική. Ἦταν ἡ αἰτία πού μάθαμε γιά τά 2 ἑκατομμύρια μάρκα πού μπῆκαν στά ταμεῖο τοῦ ΠΑΣΟΚ. Ἦταν ἡ αἰτία πού μάθαμε γιά τούς λεμονοστύφτες καί τά φωτοτυπικά τοῦ Κυριάκου. Ἦταν ἡ αἰτία πού δραπέτευσαν κορυφαῖα στελέχη της, ὅπως ὁ Χριστοφοράκος καί ὁ Καραβέλας στό ἐξωτερικό.
Τό δεύτερο θῦμα ἦταν οἱ μαῦρες καταθέσεις στίς γερμανοελβετικές τράπεζες. Οἱ Ἀμερικανοί κατέστρεψαν τό διάσημο ἀπόρρητό τους, χάρη σέ ἕναν ὑπάλληλό τους, τόν περίφημο Φαλτσιανί, ὁ ὁποῖος ἔκανε φέιγ βολάν τίς καταθέσεις ὅλων τῶν Εὐρωπαίων φοροφυγάδων, μεταξύ αὐτῶν καί τῆς ἑλληνικῆς ἐλίτ. Ὁ Φαλτσιανί περίπου ὁμολογεῖ ὅτι ἦταν πράκτορας τῶν μυστικῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ΗΠΑ σέ βιβλίο του. Στήν Ἑλλάδα ἡ λίστα του ἔμεινε στήν ἱστορία ὡς λίστα Λαγκάρντ καί ἡ παρασιώπησή της εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα τήν καταδίκη ἑνός ὑπουργοῦ τοῦ ΠΑΣΟΚ ἀπό τό Εἰδικό Δικαστήριο.
Τό τρίτο θῦμα ἦταν ἡ Novartis, ἐναντίον τῆς ὁποίας διατάχθηκε ἔρευνα ἀπό τήν Ἀμερικανική Ἐπιτροπή Κεφαλαιαγορᾶς. Καί χάρη στούς Ἕλληνες προστατευόμενους μάρτυρες ἡ ἑταιρεία πλήρωσε πρόστιμο ἄνω τῶν 350 ἑκατομμυρίων στό Ἀμερικανικό Δημόσιο. Στήν Ἑλλάδα οἱ ἀδιευκρίνιστες καταθέσεις μερικῶν Ὑπουργῶν πού ἐρευνήθηκαν ἀπό τήν Δικαιοσύνη ὁδηγήθηκαν στό ἀρχεῖο, ἐνῷ κορυφαῖο στέλεχος τοῦ FBI πού ὑπηρετοῦσε στήν ἀμερικανική πρεσβεία τῶν Ἀθηνῶν καί θέλησε νά δώσει ἀναλυτική κατάθεση στόν εἰσαγγελέα διαφθορᾶς πού διαδέχθηκε τήν Ἑλένη Τουλουπάκη, βρῆκε τίς πόρτες τῆς δικαιοσύνης κλειστές.
Ἡ κυβέρνηση τῶν «Δημοκρατικῶν», τέταρτη στρατηγική ἀπόφαση, κλιμάκωσε τόν πόλεμο κατά τῆς Εὐρώπης ἀλλά μέ τρόπο πού δέν φαινόταν. Κήρυξε τόν πόλεμο στήν Ρωσσία, ἀλλά στήν οὐσία κήρυξε τόν πόλεμο κατά τῆς Γερμανίας, πού ἔχασε τήν πρόσβαση καί στήν φθηνή ἐνέργεια καί στίς ἀγορές τῆς Κίνας. Πέραν αὐτῶν εἶναι ἀθόρυβα σέ ἐξέλιξη ἐδῶ καί τρία χρόνια τό μεγάλο σορτάρισμα σέ κορυφαῖες εὐρωπαϊκές ἐπιχειρήσεις πού μπορεῖ νά «πέσουν» ἀνά πᾶσα στιγμή σέ ἀμερικανικά χέρια σάν ὥριμο φροῦτο. Υἱοθετήθηκε ἐν τέλει μιά παλαιά ἄποψη τῶν Βρεταννῶν: «Ἡ Γερμανία πρέπει νά τρώει μιά σφαλιάρα κάθε πενῆντα χρόνια».
Τώρα ὁ Τράμπ πού γνωρίζει ἀπό παγκόσμιο ἐμπόριο ἔρχεται, μέ τήν πέμπτη στρατηγική ἀπόφαση τῶν ΗΠΑ, νά δώσει τήν χαριστική βολή στήν Γερμανική Εὐρώπη μέ τούς δασμούς. Ἄν καί οἱ ἀποφάσεις του θά προκαλέσουν ὕφεση καί ἐπιπτώσεις παγκοσμίως (ἡ ναυτιλία μας τίς γεύεται ἤδη) πιθανώτατα θά ἐπικρατήσει. Οἱ ἐξαγωγές τῶν ΗΠΑ θά γίνουν στό μέλλον καί πάλι ἀνταγωνιστικές, ἡ βιομηχανία τους θά ἀναζωογονηθεῖ καί ἴσως ἡ οἰκονομία τους σωθεῖ ἀπό τό δυσβάστακτο χρέος.
Μιά σημείωση ὅμως: οἱ Γερμανοί θά πληρώσουν τό τίμημα καί θά γονατίσουν γιά τά ἑπόμενα χρόνια. Μήν τούς ὑποτιμοῦμε ὅμως γιατί εἶναι μυρμήγκια. Τό γεγονός ὅτι τούς δίδεται 80 χρόνια μετά τήν πτώση τοῦ Χίτλερ ἡ δυνατότητα νά φτιάξουν ξανά δικό τους στρατό, ἴσως ἡ Ἀμερική καί ἡ λοιπή Εὐρώπη νά τό μετανοιώσουν ἀκριβά κάποτε. Ἡ τεχνογνωσία δέν ξεχνιέται. Ὅλος ὁ κόσμος εἶναι γεμᾶτος ἀπό «μποῦνκερ» πού θυμίζουν πῶς ἔδρασε ἡ στρατιωτική μηχανή τῶν ναζί. Νά μήν πᾶμε ξανά γυρεύοντας. Αὐτά.