ΓΝΩΡΙΖΩ φυσικά τί σημαίνει ἡ λέξη pride καί, μολονότι ἀγγλική, τολμῶ καί τήν βάζω στόν πρωτοσέλιδο τίτλο τῆς σημερινῆς «Ἑστίας» γιά νά συνεννοούμαστε μέ ὅρους ἐποχῆς γιά τί πρᾶγμα μιλᾶμε: Pride, ναί, ἀλλά «Ethnic pride».
Αὐτό ἀκριβῶς πού ἔζησα στήν Κάσο, τήν περασμένη Πέμπτη τό μεσημέρι, τήν ἡμέρα ἑορτασμοῦ τῆς ἐπετείου τοῦ Ὁλοκαυτώματος τοῦ νησιοῦ στίς 7 Ἰουνίου 1824. Ὅμως μολονότι πλεονάζει, προσέθεσα στόν τίτλο τήν συνώνυμη ἑλληνική λέξη «ὑπερηφάνεια». Γιατί μόνο αὐτή μπορεῖ νά μεταφέρει ἐπ᾽ ἀκριβῶς τά πρωτόγνωρα αἰσθήματα πού ἔνιωσα παρακολουθώντας τήν παρέλαση σέ αὐτό τό μικρό νησί τῶν Δωδεκανήσων. Τήν συγκίνηση γιά τόν Ἐθνικό Ὕμνο καί τά βροντερά «πααρωωών!» πού ἄκουσα στό προσκλητήριο νεκρῶν στήν πλατεῖα τοῦ Φρύ. «Παρών», ὄχι «παροῦσα».
Μόνο αὐτή ἡ λέξη μπορεῖ νά ἀποδώσει τήν κατανυκτική ἀτμόσφαιρα μέσα στήν Ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος ὅπου ἐνώπιον τοῦ ἀναπληρωτῆ ὑπουργοῦ Ἀμύνης Φώτη Κουβέλη, τοῦ ἀρχηγοῦ ΓΕΑ Χρήστου Χριστοδούλου, τοῦ ὑποστράτηγου Γρηγόρη Ρουμάνη, τοῦ κυβερνήτη τῆς πυραυλακάτου «Μπλέσσας» Χρήστου Σπυρίδη, τοῦ μαχητικοῦ Μητροπολίτη Καρπάθου-Κάσου Ἀμβρόσιου καί τῆς Δημάρχου Μαίρης Τσανάκη, μίλησα γιά τό νόημα τῆς ἡμέρας.
Σέβομαι βεβαίως κάθε παρέλαση, ἀκόμη καί τίς παρελάσεις τῶν ἀσύντακτων. Ὡστόσο γνωρίζω καλά ὅτι ὁ Ἑλληνισμός δέν διεσώθη ἀνά τούς αἰῶνες ὡς ἄθροισμα ἀτόμων ἀλλά ὡς συμπαγές καί ἑνιαῖο σύνολο συντεταγμένο καί μέ πίστη. Ὅπως τό σύνολο πού ἀντίκρυσα τήν περασμένη Πέμπτη στήν ἐσχατιά τοῦ Αἰγαίου –«νησί πού εἶναι πρῶτο στά γλέντια, στούς σκοπούς μά στό χάρτη τελευταῖο», ὅπως μοῦ εἶπε ὁ ἑστιάτορας Γιῶργος Κίκης στό Νημπορειό.
Κοιτάξτε, σᾶς παρακαλῶ μέ προσοχή, τά πρόσωπα στίς φωτογραφίες τῆς Νικολέττας Σοφίλα πού εἶχε τήν καλωσύνη νά μοῦ στείλει ὁ Γιάννης Ἐμίρης.
Παρατηρεῖστε τα! Ἐδῶ θά βρεῖτε τήν ὑπερηφάνεια. Μήν τήν ψάχνετε στήν Ἀθήνα. Ἐδῶ θά βρεῖτε πρόσωπα λαμπερά καί ὄχι ἡττημένα. Πρόσωπα πού μοιάζουν ἀποφασισμένα νά πέσουν γιά τόν τόπο τους, ἄν χρειαστεῖ, «διά τό παράδειγμα», ὅπως εἶπε «πέφτοντας» ἀπό βόλια Τουρκαλβανῶν ὁ πρόγονός τους Μᾶρκος Μαλλιαράκης.
Ἐδῶ θά βρεῖτε τό πνεῦμα τῆς νίκης. Στούς ἐθνοφύλακες ἄνδρες, στίς γυναῖκες τους μέ τίς ἐθνικές φορεσιές, στά παιδιά τους πού ἀνεμίζουν ὑπερήφανα τήν Σημαία. Αὐτοί, ναί, ἄνδρες καί γυναῖκες φοροῦν παντελόνια καί εἶναι ἕνα. Σύνολο. Καί στίς χαρές καί στίς λύπες. Καί στήν ρουτίνα καί στίς ἐπετείους.
Συγκροτοῦν τήν ὑπερηφάνεια πού ἔχει μάθει νά ζεῖ μέ τόν κίνδυνο καί νά στηρίζεται στίς δυνάμεις της.
Ἐξομολογοῦμαι: Ἐπισκέφθηκα τό νησί ἀποδεχόμενος τήν πρόσκληση πού μοῦ ἀπηύθυναν ἡ Δήμαρχος καί ὁ σύζυγός της ναύαρχος Βασίλης Σορῶτος, γιά νά καταλάβω. Γιά νά καταλάβω τήν ἀτμόσφαιρα αὐτή τήν ἐποχή τῆς αὐξανόμενης ἔντασης στίς σχέσεις μας μέ τήν Τουρκία.
Πῆγα μέ τήν αὐτοπεποίθηση κάποιου, πού λόγω τῆς θητείας του στήν Θράκη θεωροῦσε ὅτι τά εἶχε δεῖ ὅλα. Τελικά εἶχα δεῖ πολύ λίγα. Διότι σέ ἀντίθεση μέ τήν Θράκη πού ἔχει τίς στοιχειώδεις ὑποδομές τοῦ ὀργανωμένου κράτους, ἡ Κάσος ἡ ὁποία… κάθεται πολύ πιθανῶς πάνω σέ ἕνα πλούσιο κοίτασμα παλεύει μόνη, μέ τίς δυνάμεις της.